بررسی مشابهات لفظی قرآن کریم براساس رویکرد تاریخ ادبی هرمنوتیک


بررسی مشابهات لفظی قرآن کریم براساس رویکرد تاریخ ادبی هرمنوتیک-در حال بارگذاری
۱۴ خرداد ۱۳۹۷
رایگان

عنوان مقاله: بررسی مشابهات لفظی قرآن کریم براساس رویکرد تاریخ ادبی هرمنوتیک

.

نویسنده: زهرا محققیان

.

سال انتشار: ۱۳۹۶          سطح مقاله: علمی پژوهشی

.

چکیده

امروزه یکی از رویکردهای نوین در نقد ادبی، رویکرد تاریخ ادبی هرمنوتیکی است که به جای سرگذشت مؤلف و متن، «تـاریخ خواننـدگان مـتن» یـا «تاریخ ادبیات مخاطبان» را پیشنهاد می دهد. براساس این رویکرد، مورخ ادبـی، کار خود را بیشتر بر شرایط درک و دریافت متن ادبی متمرکز می کنـد تا بر شرایط آفرینش آن و با این مبنا، به نگارش سرگذشت یک متن پس از تولد و سپس به بررسی حرکت آن در طول تاریخ می پردازد.

از دیگر سو، دسته‏ای از آیات قران کریم هستند که از آن ها با نام مشابه لفظی(یا متشابهات لفظی) یاد می­کنند؛ این آیات دارای الفاظ شبیه به هم بوده که از جهات مختلف با یکدیگر شباهتی سؤال برانگیز دارند. در این راستا، پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این سوال است که اینگونه آیات، در موقعیت‏های مختلف تاریخی چه نقشی بازی کرده ‏اند و حضورشان در تاریخ، چگونه است؟ در حقیقت نسبت متن این آیات، با ذوق و سلیقه دوره ‏های مختلف چگونه است؟ آیا متن این آیات، در گذر زمان، پرسش‏های مختلفی را طرح می‏کند؟ آیا نسل‏های مختلف در مکالمه با آن پرسش‏های تازه‏ای را مطرح نموده‏اند؟

بررسی تاریخ ادبی هرمنوتیکی آیات مشابه قرآن کریم، حاکی از آن است که مردمان هر دوره، با توجه به شرایط زمانی و مکانی خویش و نیز افق انتظاراتشان از متن مقدس قرآن کریم، مواجهه های مختلف با این آیات داشته ­اند و از آنجا رویکردها و خـوانش هـای گونـاگونی از این آیات، پدیـدار شـده اسـت. نوشتار حاضر با بررسی نگارش­های به دست آمـده از این آیات، به معرفی انواع رویکردها در مواجهه با این آیات پرداخته و خوانندگان را بر مبنای نوع خوانشی که از این آیات دارند، دسته بندی نموده است.

کلیدواژه‌ ها: آیات مشابه؛ متشابهات لفظی؛ مورخ ادبی؛ هرمنوتیک؛ تاریخ ادبی هرمنوتیکی