تاثیر اندیشه‌های کلامی شیخ صدوق در گزارش روایات؛ مطالعه موردی زیارت‌ نامه‌ های امام کاظم (ع) و امامان عسکریین (ع)


تاثیر اندیشه‌های کلامی شیخ صدوق در گزارش روایات؛ مطالعه موردی زیارت‌ نامه‌ های امام کاظم (ع) و امامان عسکریین (ع)-در حال بارگذاری
۲۰ تیر ۱۳۹۷
PDF
600 K
23
رایگان

تاثیر اندیشه‌های کلامی شیخ صدوق در گزارش روایات؛ مطالعه موردی زیارت‌ نامه‌ های امام کاظم (ع) و امامان عسکریین (ع)

.

نویسنده: رسول محمد جعفری

.

سال انتشار: ۱۳۹۷                سطح مقاله: علمی پژوهشی

.

کلیدواژه‌ها: شیخ صدوق؛ اندیشه‌ های کلامی؛ بداء؛ نقل روایت ؛ زیارت‌ نامه‌؛ امام کاظم ؛ امامان عسکریین

.

چکیده

از برجسته‌ترین محدثان تاریخ حدیث شیعه، شیخ صدوق است که تلاش وافری در گردآوری روایات و عرضه‏ آن‏ها به جامعه علمی داشته است. شیوه صدوق در گزینش و نقل احادیث، بسان هر محدثی، معلول متغیرهای مختلفی بوده است. به نظر می‌رسد که از جمله‏ آن‏ها باورهای کلامی وی است. برای اثبات این گمانه، پژوهش حاضر با روش توصیفی _ تحلیلی، کیفیت انعکاس زیارت‌نامه‌های امام کاظم و امامان عسکریین را در آثار صدوق بررسی و تحلیل کرده است.

بر اساس یافته‌های پژوهش به نظر می‌رسد که صدوق به هنگام گزارش این دو زیارت‌نامه، فقره‌ای از‏ آن‏ها – که بر وقوع بداء در شأن این سه امام معصوم دلالت دارد – انداخته است؛ دلیل آن نیز ظاهراً استنباط رخداد بداء در امامت از فقرات مزبور است. این در حالی است که فقره زیارت‌ نامه امام کاظم به وقوع بداء در امامت دلالت نداشته و از آن بداء در تصور مردم را – که اعتقاد آنان به جانشینی اسماعیل و ازاله این تصور و استقرار آن در امامت امام کاظم بوده است – می‌توان فهمید. طلایه‌دار این فهم نیز خود صدوق بوده که این فقه‌ الحدیث را در خصوص روایات بداء درباره اسماعیل، برادر امام کاظم ، مطرح کرده است؛ اما آن را به فقره مزبور تعمیم نداده است. فقره زیارت‌نامه امامان عسکریین نیز محل بحث است. درباره امام حسن عسکری بدایی مشابه بدای امام هفتم مطرح است، اما بدا در شأن امام هادی، قابل توجیه نیست. از این رو، احتمالاً صدوق در عدم نقل فقره مذکور، صحیح عمل کرده است.