روش‌ شناسی مواجهه امام علی (ع) با فرهنگ اخلاقی جاهلیت در نهج‌ البلاغه


روش‌ شناسی مواجهه امام علی (ع) با فرهنگ اخلاقی جاهلیت در نهج‌ البلاغه-در حال بارگذاری
۱۱ تیر ۱۳۹۷
PDF
400 K
25
رایگان

عنوان مقاله: روش‌ شناسی مواجهه امام علی (ع) با فرهنگ اخلاقی جاهلیت در نهج‌ البلاغه

.
نویسندگان: محسن قاسمپور ؛ پروین شناسوند

.

سال انتشار: ۱۳۹۶    سطح مقاله: علمی پژوهشی

.

کلیدواژه‌ها: جاهلیت؛ اخلاق؛ نهج البلاغه؛ فرهنگ؛ خشونت

.

چکیده

مطالعه چیستی فرهنگ اخلاقی جاهلیت و واکاوی ابعاد گونه‌گون آن یکی از موضوعات قابل بررسی و زمینه‌ساز شناخت بهتر آموزه‌های قرآن و حدیث است. نظام اخلاقی برآمده از عقیده و تفکر جاهلیت، در نهج البلاغه بازتاب یافته و مواضع امام× در برابر دین و عقیده و اخلاق جاهلی از مجموعه فرمایش‌هایشان کاملاً آشکار است. در این پژوهش فقط فرهنگ اخلاقی جاهلیت از منظر امام مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ نگارندگان می‌کوشند مواجهه امام علی × با آن فرهنگ را به سه روش توصیفی، ارزش داورانه و انکاری تحلیل کنند.

بدین‌سان این پژوهش به این دستاورد رسیده که امام در نهج البلاغه به نفی و انکار کامل اخلاق جاهلی پرداخته است و هیچ بعدی از ابعاد اخلاق جاهلی را مورد تأیید قرار نداده‌اند. این دیدگاه به‌ویژه در مقایسه با تحلیل دیگر نویسندگانی همچون ایزوتسو ـ که در باب جاهلیت پژوهش‌هایی داشته ـ متمایز است؛ چرا که آنان در شرح مفاهیم اخلاقی جاهلی و با ذکر صفاتی مثل سخاوت و شجاعت جاهلی گاهی خواسته‌اند آنها را به‌عنوان نقاط برجسته اخلاقی آن عصر ـ در میان انواع ویژگی‌های منفی اخلاقی ـ برجسته سازند، اما در نهج البلاغه و از زاویه نگاه امام صفات مذکور نیز، در خدمت غرور و اهداف شخصی قبیله‌ گرایانه به‌عنوان مصداق بارز اخلاق منفی جاهلانه توصیف شده است.